Son güncelleme:
Kısaca
Menisküs, diz ekleminde uyluk ve kaval kemiği arasında yük dağıtan C şeklinde bir kıkırdaktır. Yırtığı; dizde ağrı, şişlik, takılma, kilitlenme ve boşalma hissi yapar. Özellikle yıpranmaya bağlı ve mekanik kilitlenme yapmayan yırtıkların önemli bir kısmı; egzersiz, fizik tedavi, ilaç ve uygun hastalarda enjeksiyonla ameliyatsız tedavi edilebilir.
Menisküs nedir, nasıl yırtılır?
Her dizde iç ve dış olmak üzere iki menisküs bulunur. Menisküsler eklemdeki yükü dağıtır, dizi dengeler ve kıkırdağı korur.
Genç ve sporcularda yırtık çoğunlukla ayak yere sabitken dizin ani dönmesi (futbol, basketbol, voleybol, kayak) ile oluşur. 40 yaş sonrasında ise menisküs dokusu yıprandığı için çömelme ya da basit bir dönme hareketi bile yırtığa yol açabilir (dejeneratif yırtık).
Belirtileri nelerdir?
- Dizin iç ya da dış yanında ağrı
- Özellikle yaralanmadan sonraki 24–48 saatte gelişen şişlik
- Dizde takılma, kilitlenme ya da tam düzleştirememe
- Diz boşalıyormuş gibi güvensizlik hissi
- Çömelme, merdiven inme ve dönme hareketlerinde artan ağrı
Tanı nasıl konur?
Muayenede menisküse özgü testlerle yırtığın yeri büyük oranda belirlenebilir. Gerekirse MR ile yırtığın tipi, boyutu ve eşlik eden bağ veya kıkırdak hasarı değerlendirilir. Tedavi seçiminde yırtığın tipi kadar hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve şikâyetleri belirleyicidir.
Ameliyatsız tedavi seçenekleri
- Yük ve aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran hareketlere kısa süre ara verilir, tam hareketsizlikten kaçınılır.
- Fizik tedavi ve egzersiz: Uyluk (kuadriseps), arka bacak ve kalça kaslarını güçlendiren program dizin yükünü azaltır.
- İlaç tedavisi: Ağrı ve şişliği azaltmak için kısa süreli kullanılır.
- Eklem içi enjeksiyonlar: Uygun hastalarda iyileşmeyi ve ağrı kontrolünü desteklemek için değerlendirilebilir.
- Sporcularda kademeli dönüş: Sahaya dönüş, kas gücü ve fonksiyon testleriyle adım adım planlanır.
Dizi kilitleyen yer değiştirmiş (kova sapı) yırtıklar, tamir edilebilir genç yırtıklar veya uygun tedaviye rağmen geçmeyen mekanik şikâyetler cerrahi açıdan değerlendirilir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Sıkça sorulan sorular
Menisküs yırtığı ameliyatsız iyileşir mi?
Özellikle yıpranmaya bağlı, dizi kilitlemeyen yırtıkların önemli bir kısmı egzersiz, fizik tedavi ve gerekli durumlarda enjeksiyonla ameliyatsız iyileşebilir. Karar yırtığın tipine ve hastanın şikâyetlerine göre verilir.
Menisküs yırtığıyla yürünür mü?
Çoğu hasta yürüyebilir; ancak ağrı, şişlik ve takılma hissi olabilir. Dizin kilitlendiği ya da üzerine basılamadığı durumlarda muayene gecikmemelidir.
Menisküs yırtığı kendiliğinden geçer mi?
Menisküsün kan akımı sınırlı olduğu için yırtık kendi kendine her zaman kaynamaz. Ancak doğru rehabilitasyonla dizdeki yük azaltılarak şikâyetler büyük ölçüde geçebilir.
Sporcular ne zaman sahaya dönebilir?
Dönüş süresi yırtığın tipine ve tedaviye göre değişir. Sahaya dönüş, ağrısız tam hareket açıklığı ve yeterli kas gücü sağlandıktan sonra kademeli olarak planlanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için lütfen bir hekime başvurun.